ZARİF ATÖLYE

İKİ PELERİN, TEK BEDEN

Kendi patronunuzla iki kış pelerini: sıcak bordo ve sıcak kamel

Kasım'ın en güzel hâli, omzunuza bırakılmış sıcak bir kumaştır.

Bu ay Atölye'de iki pelerin dikiyoruz. Biri sıcak bordo, önü açık, boydan boya aynı tonda kürk şeritli. Öteki sıcak kamel, kumaş kaplı düğmeli, boynunda yumuşak bir kürk yakayla.

İkisi de tek bedendir. Pelerin vücuda göre değil, omuzlara ve boya göre dikilir; bu yüzden 38'den 46'ya aynı patron yeter. Değişen tek ölçü boydur, onu da aşağıdaki küçük tablodan seçeceksiniz.

Ne ikisi de kolay, ne de zor. Kalın yünle çalışmayı ve kürk dikmeyi bir kez öğrendiğinizde, kış boyunca her yıl yeni bir tane dikebilirsiniz.

Zorluk: Model A orta · Model B orta-ileri

Süre: bir hafta sonu (A için yaklaşık 8 saat, B için yaklaşık 12 saat)

BÖLÜM 1 · MODEL A · BORDO AÇIK PELERİN (ÇIKARILABİLİR KÜRK ŞERİTLİ)

Model: önü açık, düğmesiz, yarım daire kesimli, kol yuvası yok. Kollar ön açıklıktan çıkar. Boyundan etek ucuna uzanan kürk şerit, çengellerle takılıp çıkarılır; böylece pelerin kürklü de kürksüz de giyilir.

MALZEME (arka boy 95 cm, diz altı için)

– Kalın yün-kaşmir kumaş, sıcak bordo, 150 cm en: 2,4 m

– Astar (bemberg ya da saten viskon), bordo, 140–150 cm en: 2,4 m

– Suni uzun tüylü kürk, pelerinle aynı bordo tonda, 150 cm en: 1,3 m

– Çengel-ilik, küçük boy, nikel: 28 takım (26 + 2 yedek)

– Ilmek için bordo grogren kurdele, 1 cm: 1,5 m

– Bordo iplik, yün/deri iğnesi 100/16 (makine), el iğnesi, toplu iğne

– Makas, mezura, tebeşir, kalın kâğıt (patron için yaklaşık 1,2 × 1,2 m)

Dikkat: Kürk de pelerin kumaşıyla aynı tonda olsun. Krem ya da bej kürk bu modelde ağır ve soğuk durur; ton ton olunca zengin ve zarif görünür.

ÖLÇÜ: TEK BEDEN, BOYU SİZ SEÇİN

Boyun yarıçapı herkes için aynı: r = 14 cm.

Boy (L): arka boyun kökünden (ense çıkıntısı), istediğiniz etek ucuna kadar mezurayla ölçülen mesafe.

R = r + L

Kumaş eni 150 cm olmalıdır.

PATRON ÇİZİMİ

Patron iki çeyrek dairedir (sol yarı ve sağ yarı).

1. Kâğıdın bir köşesine O noktasını koyun. Köşeden iki kenar boyunca ilerleyin: bir kenar "orta arka dikiş", öteki "ön kenar".

2. Bir ip ve kalemle O noktasından r = 14 cm yarıçaplı küçük bir kavis çizin. Bu boyun kavisidir.

3. Aynı ipi R kadar uzatın (95 cm boy için 109 cm). Büyük kavisi çizin. Bu etek ucudur.

4. Kenarlardan kesin. İkinci parçayı aynı patronun ters yüzüyle (ayna) kesin.

5. Her kenara 1,5 cm dikiş payı ekleyin.

KESİM

– Kumaşı tek kat serin, yüzü yukarı. Sol yarıyı sol üst köşeye, sağ yarıyı (patronun yüzü aşağı) altına yerleştirin. İki parçanın orta arka dikiş kenarı kumaşın boyuna ipliğine paralel olsun.

– Tüy yönü her iki parçada da aşağı baksın.

– Yanda kalan şeridden iki adet 13 × 119 cm kürk şerit arkalığı kesin.

– Astarı aynı planla, aynı boyda kesin; etek ucu kıvrılarak bitirilir. Astarı kısa keserseniz yünü gerer ve etekte bozukluk yapar.

Kumaşınızın tüyü ya da deseni yoksa, ikinci parçayı ters yöne yerleştirip kumaşı yaklaşık 1,8 m'ye düşürebilirsiniz. Kaşmir tüylü olduğu için bu önerilmez.

DİKİM

Adım 1 · Hazırlık. Kumaşı kesmeden önce buharlı ütüyle çekmesini alın. Patronu önce yağlı kâğıttan kesip omzunuza koyarak deneyin. Boyun kavisi dar gelirse 1 cm derinleştirin.

Adım 2 · Orta arka dikiş. İki yün parçayı orta arka kenarlarından yüz yüze koyun, 1,5 cm payla dikin, payı ütüyle açın. Astarı aynı şekilde birleştirin.

Adım 3 · Askıda dinlendirme. Yün kısmını bir askıya geçirip 24 saat bekletin. Daire kesimlerin etek ucu bir miktar uzar. Ertesi gün etek ucunu eşitleyip fazlalığı kesin.

Adım 4 · Astarlama. Yünü ve astarı yüz yüze koyun. Boyun kavisi, iki ön kenar ve etek ucunu tek hatta dikin (1,5 cm pay). Etek ucunda 40 cm'lik bir açıklık bırakın. Boyun kavisine 1 cm aralıkla çentik atın, köşeleri çapraz kırpın.

Adım 5 · Çevirme. Açıklıktan çevirin. Kenarları nemli bezle ütüleyin; astar yünün 2 mm içinde kalsın. Açıklığı el dikişiyle (görünmez dikiş) kapatın.

Adım 6 · Ilmekler. Ön kenarlara, kenardan 1 cm içeride, 10 cm aralıkla 1 cm'lik bordo kurdele ilmekler dikin. Boyun kavisinde de aynı kenardan 3 ilmek (CB'den 5, 11 ve 17 cm). Her yarıda toplam 13, iki yarıda 26 ilmek.

KÜRK ŞERİT

Adım 7 · Kesim. Kürkü ters yüzünden işaretleyin: 14 cm genişliğinde, 119 cm uzunlukta iki şerit. Tüy yönü şerit boyunca, boyundan etek ucuna doğru olsun. Yalnızca arka bezi kesin; ucu keskin makasın tek bıçağıyla ya da ince bir bıçakla. Tüylere makas değdirmeyin.

Adım 8 · Arkalık. Her kürk şeridi, 13 × 119 cm yün arkalıkla yüz yüze koyun (tüyler içte). İki uzun kenarı ve etek ucundaki kısa kenarı 8 mm payla, uzun dikiş boyuyla (3,5) dikin. Boyun ucu açık kalsın.

Adım 9 · Çevirme. Çevirin, tüyleri bir iğneyle dikiş yerlerinden dışarı çekin. Boyun uçlarının ikisini orta arka noktada birleştirin: kürklerin tüyünü birbirine karıştırın, yün arkalıkları el dikişiyle (merdiven dikiş) kapatın.

Adım 10 · Çengeller. Şeridin yün arkalığına, ilmeklerin karşısına gelecek şekilde, boyundan etek ucuna 10 cm aralıkla çengel dikin. Boyun bölgesinde (orta arkadan 5, 11, 17 cm) ek üç çengel.

Adım 11 · Takma. Şeridi orta arka noktadan pelerinin boyun kavisine oturtun, çengelleri sırayla ilmeklere geçirin. Çıkarmak için ters sırada.

BÖLÜM 2 · MODEL B · KAMEL DÜĞMELİ PELERİN (KÜRK YAKALI)

Model: önü kumaş kaplı üç düğmeli, dört parçalı, omuz dikişli, kolların çıktığı yanlarda yarıklı. Boynunda kısa, yuvarlak, yumuşak bir kürk yaka. Kalçaya inen, günlük şık bir boy.

MALZEME (arka boy 72 cm için)

– Kalın yün-kaşmir kumaş, sıcak kamel, 150 cm en: 1,6 m

– Astar, kamel ya da krem: 1,6 m (140–150 en)

– Suni kürk, aynı kamel tonda ya da bir ton açığı: 0,5 m (12 × 48 cm yaka)

– Kaplanabilir düğme 3 cm (48 numara): 3 adet. Kumaş artığıyla kaplayın.

– Dikişle yapışan orta ağırlıkta tela: 0,3 m

– Çengel-ilik 1 takım (boyun için)

– Kamel iplik, 100/16 makine iğnesi, kalın el iğnesi

ÖLÇÜ: TEK BEDEN, BOYU SİZ SEÇİN

Boyun yarıçapı r = 14 cm. Boy (L): ense çıkıntısından istediğiniz etek ucuna.

R = r + L. Her parça 45°'lik bir daire dilimidir.

Bu planla 75 cm'den uzun boy için kumaş çift kata sığmaz. Daha uzun isterseniz kumaşı tek kat serip dört parçayı ayrı ayrı kesin (yaklaşık 2,9 m).

PATRON ÇİZİMİ

Dört parça, her biri aynı dilim: Ön × 2, Arka × 2.

1. Kâğıtta bir O noktası işaretleyin, ondan aşağı doğru dikey bir orta çizgi çekin.

2. O noktasından orta çizginin iki yanına 22,5°'lik iki çizgi çekin (iki çizgi arası toplam 45°). Açıölçer kullanın.

3. Bir ip ve kalemle O'dan r = 14 cm'lik küçük kavisi, sonra R = 86 cm'lik büyük kavisi (72 cm boy için) çizin. Dilim hazır.

4. Ön parçanın ön orta kenarına 3 cm ekleyin: düğme-ilik payı. Arka parçada ek yoktur.

5. Her kenara 1,5 cm dikiş payı.

6. Ön parçanın omuz-yan kenarında, boyun kavisinden 18 cm ile 46 cm arasını işaretleyin: kol yarığı.

KESİM

– Kumaşı boyuna ikiye katlayın (yüz içte), kat yeri solda.

– Ön ve Arka dilimleri, orta çizgi boyuna ipliğe paralel olacak şekilde yerleştirin. Her biri çift katta kesildiği için iki parça (ayna) çıkar.

– Tüy yönü aşağı.

– Astarı aynı planla kesin, ön düğme-ilik payı olmadan.

– Telayı iki ön kenara 8 cm genişliğinde şerit olarak kesin ve yapıştırın.

DİKİM

Adım 1 · Hazırlık. Kumaşı buharla çektirin. Patronu yağlı kâğıttan deneyin: boyun kavisi, omuz oturması ve kol yarığının elinizin çıkacağı hizada olduğuna bakın.

Adım 2 · Omuz-yan dikişleri. Ön ve arka parçaları omuz-yan kenarlarından yüz yüze koyun. Boyundan 0–18 cm arasını ve 46 cm'den etek ucuna kadar olan kısmı dikin. 18–46 cm arası (kol yarığı) açık kalsın. Yarığın iki ucunda 1 cm geri dikin, kuvvetlendirin. Payları ütüyle açın.

Adım 3 · Yarık kenarları. Yarığın payını 1 cm içeri katlayıp 5 mm'den dikin.

Adım 4 · Orta arka dikiş. İki arka parçayı orta arkadan birleştirin, payı açın.

Adım 5 · Astar. Astarı aynı şekilde birleştirin, ancak yarığı kapalı bırakıp astarın yarık payını içeri katlayın. Yün ve astarı ayrı ayrı bir askıya geçirip 24 saat bekletin; etek ucunu eşitleyin.

Adım 6 · Yaka. Kürkten 12 × 48 cm bir şerit kesin (tüy yönü şerit boyunca, arka bezi kesilerek). Yünün yüzüne, tüyler yüne bakacak, kürk arka bezi boyun kenarına denk gelecek biçimde yerleştirin. Uçlar ön kenarlardan 1,5 cm içeride bitsin.

Adım 7 · Astarlama. Astarı yünle yüz yüze koyup yakayı arada tutarak boyun kavisi, iki ön kenar ve etek ucunu tek hatta dikin (1,5 cm pay). Etek ucunda 40 cm açıklık bırakın. Kavislere çentik atın, köşeleri kırpın.

Adım 8 · Çevirme. Açıklıktan çevirin. Kürk yaka dışarı doğru yükselir; tüyleri dikiş yerinden iğneyle çekin. Kenarları nemli bezle ütüleyin. Etek açıklığını el dikişiyle kapayın.

Adım 9 · Yarık astarı. Astarın yarık kenarlarını, yünün yarık kenarına el ile görünmez dikişle tutturun.

Adım 10 · Düğme ve ilikler. Ön kenarda, boyun kenarından 3, 20 ve 37 cm aşağıda üç düğme yeri işaretleyin. İlikleri üstte kalan ön parçaya (kadın giysisinde sağ ön) 3,5 cm uzunlukla açın. Düğmeleri kumaşla kaplayıp alt ön parçaya dikin. Boyun kenarına bir çengel-ilik ekleyin.

BÖLÜM 3 · KALIN YÜN VE KÜRKLE ÇALIŞMANIN İNCELİKLERİ

– Kalın yünü dikerken makine iğnesi 100/16, dikiş boyu 3,0–3,5 olsun. Yün sıkıştıkça ayakaltı baskısını biraz azaltın.

– Her dikişten sonra payı ütüyle açın; kalın yünde ütü, dikişin yarısıdır.

– Köşelerde payı kademeli kırpın, çevirince kabarmasın.

– Kürkü keserken yalnızca arka bezi kesin. Dikerken tüyleri parmak ya da küçük bir toplu iğneyle dikiş payına sıkıştırın; sonra çevirince iğneyle dışarı çekin.

– Daire kesim etekler eğri iplikte uzar. Eteği hiçbir zaman dikmeden önce 24 saat askıda dinlendirmeden eşitlemeyin.

– Bakım: Pelerin kuru temizlemecidedir. Kürk şeridi çıkarıp ayrı gönderin ya da ıslak bezle tüy yönünde silin.

İki pelerin de aynı fikre dayanır: iyi bir kumaş, doğru kesim, sabır. Kış boyunca omzunuzda taşıyacağınız bir şeyi kendi ellerinizle yapmanın tadı başka.

Dikişlerinizin fotoğrafını bize gönderirseniz Zarif Yaşam'da paylaşmaktan mutlu oluruz: contactf@zarifyasam.com

DENİZİN İĞNE İZİ: BALIKLI VE İSTİRİDYELİ SOFRA TAKIMI İŞLİYORUZ

Makinede, kasnakta, bir hafta sonunda: masa örtüsü ve peçete

Zarif Sofra'da kurduğumuz kış balık sofrasının en kişisel dokunuşu, masaya serilen örtü ve her misafirin önüne konan peçetedir.

Bu ay ikisini de kendi ellerimizle işliyoruz. Örtünün kenarında mavi bir balık, altın bir deniz yıldızı, turuncu bir tarak kabuğu ve mercanlar, altında dalgalar. Peçetenin köşesinde ise içinde incisi parlayan bir istiridye.

İşi ev tipi motorlu bir dikiş makinesinde, kasnakla yapıyoruz. Elle işlenmiş gibi görünen, ama çok daha çabuk biten bir yöntem. Önce motifleri öğreniyoruz; ikisini de yaptığınızda gerisi tekrardır.

Zorluk: orta · Süre: peçete için yaklaşık 2 saat, örtünün motif şeridi için bir hafta sonu

KISA ÖZET: NELER YAPACAĞIZ?

– Masa örtüsü: doğal keten, bitmiş ölçü yaklaşık 145 × 245 cm (6–8 kişilik masa). Kısa kenarlara motif şeridi.

– Peçete: doğal keten, bitmiş ölçü 45 × 45 cm, ajur (iplik çekme) kenarlı, köşesinde istiridye.

– Teknik: motorlu makinede, ayaksız, kasnakta serbest nakış.

MALZEMELER

KUMAŞ

– Doğal keten (kum bej ya da ekru), 150 cm en: örtü için 2,5 m, 8 peçete için 1,5 m. Toplam 4 m.

– Denemeler için aynı ketenden küçük bir parça.

NAKIŞ İPLİĞİ (makine nakış ipliği, 40 numara, her renkten bir makara)

Dokuz ton, iki mavi ve altın aileden:

1. Koyu kobalt mavisi: balığın sırtı, çizgiler, mercan, dalga

2. Orta denim mavisi: balığın gövdesi

3. Açık gök mavisi: balığın karnı, dalganın üst sırası

4. Fildişi krem: kabuk iç ışığı, göz

5. Sıcak ekru: istiridyenin dış kabuğu

6. Şeftali: istiridyenin içi, tarak kabuğu

7. Kiremit turuncusu: mercan, kabuk çizgileri, deniz yıldızı benekleri

8. Hardal altını: deniz yıldızı, balık pulları

9. İnci bej: inci ve kabuk gölgesi

Ayrıca: altın metalik nakış ipliği, 1 makara.

EK MALZEME

– Altın kordon (2 mm), 1 m: dalga çizgisini süslemek için

– İnci boncuk, 6 mm, 8 adet (peçete başına 1) ve 10–12 adet küçük inci (örtü için)

– Ahşap nakış kasnağı, 20 cm çapında

– İnce, keskin uçlu makine iğnesi (75/11)

– Suda eriyen kalem, aydınger kâğıdı, altın makas, toplu iğne

– Bu sayfadaki iki şablon (aşağıda): istiridye ve örtü motif şeridi

BÖLÜM 1 · KUMAŞIN VE MAKİNENİN HAZIRLANMASI

Kumaşı hazırlayın. Ketenin iki kez yıkanıp ütülenmesi, sonradan çekmesini ve rengini bırakmasını önler. Örtü için kumaşı 150 × 250 cm, peçeteler için 48 × 48 cm kesin.

Makineyi hazırlayın. Bu işin sırrı, kumaşı elinizle serbestçe hareket ettirebilmenizdir.

– Ayağı (baskı ayağını) çıkarın. Nakış, ayaksız yapılır.

– Dişlileri (kumaş sürücüleri) indirin. Makine kumaşı kendisi çekmesin; yönü siz verin.

– Üst ve alt ipliği aynı renk seçin ya da alt için ince beyaz iplik kullanın.

– Üst iplik gerginliğini normal ayarında bırakın. Önce aynı kumaştan bir deneme parçasında bakın.

– Kasnağı, kumaşı tam gergin, ketenin ipliği doğru olacak şekilde kurun. Kasnağı makinenin tablasına düz yatırın; havada tutmayın. Kumaş iğne plakasına yakın durduğunda dikiş düzgün oturur.

Not: Bu yöntemde tela kullanmıyoruz; kumaşı kasnakta tam gergin kurmanız yeterlidir.

BÖLÜM 2 · DESENİ KUMAŞA AKTARMAK

Önce şablonları yazıcıdan ya da fotokopiyle çıkarın.

– Örtü şeridi: yaklaşık 40 × 18 cm.

– İstiridye: yaklaşık 12 × 10 cm.

Aydınger kâğıdına çizgileri geçirin, kumaşın üstüne yerleştirin ve suda eriyen kalemle üzerinden geçin. Çizgi kumaşın yüzüne geçer, iş bitince nemli bir bezle silinir.

Yerleşim:

– Örtüde motif şeridi her iki kısa kenarın ortasına, kenardan yaklaşık 12 cm içeride yerleşir. İstenirse şeridi köşelerde tekrarlayabilirsiniz.

– Peçetede istiridye, bir köşeye (iki kenardan 5 cm içeride). Peçeteyi üçgen katlayıp tabağın altına koyduğunuzda işlemeli köşe tabağın kenarından görünür.

BÖLÜM 3 · BALIĞI İŞLEMEK

Balık işin en kolay parçasıdır; önce onunla başlayın.

1. Dış çizgi. Koyu kobalt (1) ile balığın dış çizgisinden geçin. Küçük, sık dikişlerle gidin; elinizi çizgi boyunca yavaş yavaş hareket ettirin.

2. Gövdeyi doldurmak. Orta denim mavisi (2) ile gövdeyi doldurun. Dikişleri baştan kuyruğa doğru, balığın yönünde, yan yana sıralayın. Yön değiştirmeden gitmek parlak ve düzgün bir yüzey verir.

3. Karın ve sırt. Karına açık gök mavisi (3), sırta koyu kobalt (1) ekleyin. Tonların birleştiği yerde dikişleri hafifçe iç içe geçirin; geçiş yumuşar.

4. Yüzgeçler ve kuyruk. Kobalt ile ince çizgiler.

5. Pullar. Hardal altını (8) ile gövdenin üstüne küçük kavisler. Çok sık olmasın; ışık yakalayacak kadar.

6. Göz. Fildişi (4) küçük bir nokta, ortasında kobalt.

BÖLÜM 4 · İSTİRİDYEYİ İŞLEMEK

1. Dış kabuk. Sıcak ekru (5) ile dış kabuğu, kabuğun dalgalı kenarından içe doğru, kıvrımları izleyerek doldurun.

2. Kabuk çizgileri. Kiremit turuncusu (7) ile kabuğun merkezden dışarı açılan çizgileri.

3. İç yüzey. Şeftali (6) ve inci bej (9) ile kabuğun iç tarafını doldurun. İki tonu kenarlarda iç içe geçirin; sedef gibi geçişli bir yüzey elde edersiniz.

4. Işık. Fildişi (4) ile iç yüzeyin üstünde birkaç ince çizgi.

5. İnci. Makineyle yalnızca inci yerinin çevresini fildişi iplikle çevirin. İnci boncuğu iş bittikten sonra elle, merkeze dikin.

BÖLÜM 5 · ÖRTÜNÜN DİĞER MOTİFLERİ VE DALGALAR

– Mercan (soldaki mavi, sağdaki turuncu). Kobalt ve kiremit ile ince dallar; ana dalı önce, sonra yan dalları.

– Deniz yıldızı. Hardal altını (8) ile gövde, kiremit (7) ile benekler. Kolları uca doğru yönlendirerek doldurun.

– Tarak kabuğu. Şeftali (6) ve kiremit (7) ile merkezden dışa ışınsal çizgiler.

– Dalgalar. Koyu kobalt (1) ve açık gök mavisi (3) ile iki sıra dalga çizgisi. Üzerine altın metalik iplikle bir sıra daha ekleyin.

– Altın kordon ve inciler. Altın kordonu dalganın üstüne yatırıp elinizle çekerek yönlendirin; makine dikişi kordonun üstünden atlayarak geçip onu tutturur. İnci makineyle dikilmez; küçük incileri dalganın aralarına elle dikin.

BÖLÜM 6 · BİTİRMEK

1. İşi kasnaktan çıkarın. Suda eriyen kalem izlerini nemli bir bezle silin.

2. Nakışın üzerine bir bez koyup çok bastırmadan ütüleyin; nakış kabarık kalsın.

3. İplik uçlarını ters yüzünde düğümleyip kesin.

4. Örtünün kenarını iki kez 1 cm kıvırıp dikin.

PEÇETENİN AJUR KENARI

Peçetenin kenarından 1,5 cm içeride, kumaşın boyunca 3–4 ipliği çekin; çekilen aralığın iki yanındaki iplikleri ince bir iğneyle gruplayarak (4'er iplik) elle ajur dikişiyle sabitleyin. Ajurlu kenar nakışlı köşeye şıklık katar. Bu işi yapmak istemezseniz kenarı çift kat 1 cm kıvırıp makineyle dikin.

BÖLÜM 7 · BAKIM

– Örtü ve peçeteyi ters yüzünden, özel şampuanla yıkayın.

– Ütülerken nakışın üzerine bir bez koyun ve çok bastırmadan ütüleyin.

Bu ay sofranıza kendi ellerinizle bir deniz ekleyin. Fotoğrafını bize gönderirseniz Zarif Yaşam'da paylaşmaktan mutluluk duyarız: contactf@zarifyasam.com